Sociale media omarmen op school is hét middel om incidenten te voorkomen

Het onderwerp gisteren op #netwijs Discussie Dinsdag was “Sociale media omarmen op school is hét middel om incidenten te voorkomen.”  In dit artikel een uitgewerkte samenvatting.

Scholen worstelen er mee, die sociale media. Moeten we daar wat mee? Willen we daar wat mee? Wat dan? Hoe dan? Daarbij is er enerzijds aandacht voor de kansen die het biedt, maar zeker ook voor de schaduwzijde. Willen we eigenlijk wel weten wat leerlingen allemaal te melden hebben op hun sociale media-accounts?

Een zoekrondje langs niet afgeschermde Twitter- en Facebook-pagina’s stemmen niet altijd vrolijk. Scheldpartijen over en weer, afgeven op school of op docenten of gewoon frustraties uiten. Uiteraard zijn er ook hele positieve pagina’s en kunnen we niet iedereen over één kam scheren. Maar toch even inzoomen op de negatieve uitingen richting school en docenten. Zou je dat kunnen indammen, of beter nog voorkomen, door sociale media op positieve wijze in te zetten tijdens je lessen en voor het contact tussen docenten en leerlingen? Bijvoorbeeld een huiswerk-spreekuur?

Verschillende ervaringsdeskundigen geven aan, dat het zeker een positieve werking heeft. Het verrijkt hun mogelijkheden om lesstof te verwerken. Tegelijkertijd kun je op een positieve manier aandacht geven aan zaken waar ze op moeten letten. Niet met een opgeheven vingertje, maar ten dienste van het slagen van de opdracht en het bereiken van de doelen. Dus meteen een stukje mediawijsheid. Inoefenen van vaardigheden aan de hand van aantrekkelijke didactische werkvormen.

Door duidelijke keuzes te maken als school en goed beleid op te zetten, kun je veel ellende voorkomen. En dan vooral in positieve zin verwoorden wat je wilt. Als je niet verder komt dan regels stellen wat niet mag en niet kan, dan bereik je het tegendeel en sta je buiten de realiteit als school. Weet dus wat je wilt en koppel het aan doelen, met het besef dat het een middel is tot en geen doel op zich.

Nu kun je ook de neiging hebben op negatieve uitingen van leerlingen via sociale media in te gaan. Daar zitten leerlingen echter niet altijd op te wachten. Niet iedereen stelt bemoeienis met privézaken op prijs. Het vraagt tact en, belangrijker nog, het vraagt om een goede band met je leerlingen, waarbij leerlingen weten dat je oprecht geïnteresseerd bent in hen en hen niet meteen veroordeelt om wat je leest. Heb je die band niet ‘in real life’, verwacht dat dan ook niet via de sociale media.

Opgemerkt werd, dat het lijkt of incidenten rond sociale media juist voorkomen op scholen waar nog geen enkele start gemaakt is met social media-beleid en -gebruik.  Of op scholen die heel erg hun best doen om het gebruik hiervan op school te weren. Onderzoek zou moeten uitwijzen in hoeverre dat beeld ook klopt.
Dan de vraag of leerlingen er wel op zitten te wachten, dat je als school de sociale media omarmt. Daarmee omarm je immers ook hun wereld; hun ‘online straatleven’. Je kijkt mee in hun privéwereld. En daar willen we dan weer een educatief sausje overheen gooien … Leerlingen lijken er soms wat huiverig voor, een bepaalde angst om zich te laten leren kennen. Het is een drempel waar ze overheen moeten, maar waar ze na goede ervaringen en wederzijds respect en vertrouwen zeker toe bereid zijn.

Het hangt overigens wel van het medium af en van de gebruikte privacyinstellingen in hoeverre je ook echt met elkaar mee kunt kijken. Maak je een aparte Facebook-groep aan dan kun je daarbinnen met elkaar delen en de rest privé houden. En dan is er natuurlijk ook nog altijd de mogelijkheid om een aparte account aan te maken voor schoolzaken. Zo kunnen zowel docenten als leerlingen privé en school gescheiden houden.

Aan de andere kant moet je je ook afvragen in hoeverre je alles in aparte hokjes moet duwen. Leerlingen zijn zoals ze zijn, inclusief hun sociale media-gedrag. Het is onderdeel van hun belevingswereld en overal mee verweven.

Tot zover de discussie. Was je niet in de gelegenheid om mee te doen met de discussie, maar heb je wel een standpunt hier over? Reageer dan op dit blog, via de LinkedIn-groep De toekomst voor onderwijs en ICT of via Facebook.

Heb je zelf een suggestie voor een interessant discussie-onderwerp? Mail naar discussiedinsdag@gmail.com om het door te geven. Op discussiedinsdag.yurls.net vind je alle tijdens de discussie genoemde linkjes en ook die van alle voorgaande discussies.

Aan deze discussie deden de volgende Tweeps mee:
@rinusd, @Netwijs , @sannekuyt , @DigiKennis , @karinwinters , @DieterM , @JelvanRijn , @bsdeZonnewijzer , @4pip , @markderuijter , @barthoekstra , @amberwalraven , @manonbonefaas

Volgende week weer een nieuwe discussie over een nieuw onderwerp!
#netwijs Discussie Dinsdag: elke dinsdag tussen 20.00 uur en 21.00 uur op Twitter. Discussieer mee over Onderwijs en ICT!

Is de beveiliging van gegevens en dataverkeer op scholen wél in orde?

Het onderwerp vandaag op Discussie Dinsdag was “Is de beveiliging van gegevens en dataverkeer op scholen wél in orde?”.  In dit artikel een uitgewerkte samenvatting.

In de afgelopen dagen was het onderwerp ‘beveiliging’ een hot issue nadat bleek, dat bepaalde overheidswebsites niet meer veilig waren, omdat het bedrijf dat de beveiligingscertificaten uitgegeven had gehacked was. Dat heeft nogal wat consequenties. Is het nog wel veilig om je belastingaangifte e.d. digitaal te versturen?

Dit bracht ons bij de vraag in hoeverre netwerken op scholen en het dataverkeer van en naar scholen eigenlijk is. Steeds meer software is webbased en is dus ergens online te vinden. Denk aan educatieve software, maar ook aan schooladministratiesystemen. Ook maken steeds meer scholen gebruik van bijvoorbeeld een intranet om allerlei documenten op te slaan en te delen. Maar hoe veilig is dat eigenlijk? Is dat te controleren en gebeurt dat dan ook?

Ook het computernetwerk van de school zelf is een punt. Is de beveiliging goed op orde om indringers van buiten de school ook inderdaad buiten te houden? Onderzoeken in het verleden en ervaringen van discussiedeelnemers laten zien, dat er vaak nog de nodige losse eindjes zijn.
Zo komt het geregeld voor, dat het draadloze netwerk in de school niet beveiligd is en dus toegankelijk van buitenaf. Nog even los van de vraag wat er in de school te halen valt aan interessante informatie, biedt het kwaadwillenden de mogelijkheid om via de internetverbinding van de school ongewenste zaken te distribueren zonder dat je er direct erg in hebt. Totdat anderen schade toegebracht wordt en na onderzoek jouw school als bron wordt aangewezen.
Ook komt het vaak voor, dat computers onbeheerd aan staan en waarop een leerkracht of docent nog staat ingelogd. Zelfs de beste beveiligingsmethoden helpen dan niet meer. Leerlingen of anderen die in de school rondlopen hebben daarmee de mogelijkheid om allerlei documenten te bekijken. Omdat men wachtwoorden van emailapplicaties en andere sites geregeld automatisch opslaat op de computer zijn die dus ook gemakkelijk te openen.
Of wat te denken van een GGD, een vertegenwoordiger, een schoolbegeleider, die vraagt of hij of zij gebruik mag maken van het netwerk al is het alleen maar voor de internetverbinding? Zijn daar afspraken over gemaakt?

Tijdens de discussie kwam de vraag wel op in hoeverre er wat te halen is op een school. Wat heeft een extern iemand er aan om het netwerk van de school te hacken? Wellicht niet eens zo heel veel. Anders wordt het wanneer er sprake is van een leerling in een bijzondere situatie, zoals mishandeling, een gecompliceerde scheiding of een lopende klachtenprocedure. In dat geval zou er een mogelijk belang zijn bij het digitaal inbreken op school. De vraag is hoe groot dat risico is.
Daarnaast is natuurlijk in zijn algemeenheid sprake van recht op privacy van zowel leerlingen, ouders als personeel. Daarin heeft de school hoe dan ook een verantwoordelijkheid.

Los van de privacy is er natuurlijk nog het risico, dat door middel van een virus je netwerk plat komt te liggen. Daarmee ben je als school meteen flink gehandicapt.

Vanuit de discussie een paar belangrijke handreikingen:

• Vraag bij de netwerkbeheerder na hoe de beveiliging geregeld is en hoe e.e.a. te controleren valt.
• Maak je gebruik van webbased applicaties voor bijvoorbeeld het administratiesysteem of van een intranet? Maak ook dan de beveiliging eens bespreekbaar. Al is het maar om te weten hoe het geregeld is.
• Zorg dat de benodigde updates ook geregeld worden uitgevoerd.
• Controleer of het draadloze netwerk in de school beveiligd is. Zo niet, laat dat dan alsnog in orde maken.
• Laat als leerkracht of docent in bijvoorbeeld pauzes de computer niet onbeheerd achter terwijl je nog bent ingelogd. Log altijd uit of vergrendel de computer.
• Maak binnen de school afspraken over het verantwoord omgaan met privacygevoelige informatie. Maak elkaar bewust van mogelijke gevaren. Bespreek welke informatie echt veilig opgeborgen dient te zijn.
• Spreek af dat wachtwoorden zo af en toe moeten worden gewijzigd. Voorkom daarbij de voor de hand liggende wachtwoorden met voornamen en geboortedata.
• Hoe worden leerlingendossiers en onderzoeksgegevens e.d. verstuurd naar bijvoorbeeld een hulpverlener of schoolbegeleidingsdienst of een andere school? Zij deze versleuteld of door anderen eenvoudig te openen?

Het belangrijkste punt lijkt vooralsnog te zijn: bewustwording. Hoe zijn de zaken bij ons op school geregeld, zijn er interne afspraken en worden die ook nagekomen? En verder een portie gezond verstand!

Tot zover het uitgewerkte verslag van de discussie. Op discussiedinsdag.yurls.net vind je nog enkele bijbehorende interessante aanvullende links, die genoemd werden tijdens de discussies. Heb je zelf nog aanvullende opmerkingen, ideeën of ervaringen? Reageer op dit blog!

Heb je zelf een suggestie voor een interessant discussie-onderwerp? Mail naar discussiedinsdag@gmail.com om het door te geven.

Aan deze discussie deden de volgende Tweeps mee:
@rinusd, @Netwijs , @GUPAGEBO , @marboneveld , @compie67 , @Sjaboepaan , @djsjollema , @anthonyvanderzande , @pietvsz , @raoulteeuwen , @Marathonkeje , @mariekemove

Volgende week weer een nieuwe discussie over een nieuw onderwerp!
#netwijs Discussie Dinsdag: elke dinsdag tussen 12.00 uur en 13.00 uur op Twitter. Discussieer mee over Onderwijs en ICT!