dinsdag 1 november 2011

Stemkastjes in je les: meerwaarde of niet?

Het onderwerp vandaag op Discussie Dinsdag was “Stemkastjes in je les: meerwaarde of niet?”  In dit artikel een uitgewerkte samenvatting.

Terwijl het digitaal stemmen in de politiek nog steeds een heikel punt is, wordt er in het onderwijs steeds meer gebruik van gemaakt. Geen discussies over de mogelijkheid om te hacken, privacy-issues of betrouwbaarheid van de uitslag. Focussen op de inhoud: wat is de meerwaarde van het laten stemmen van leerlingen tijdens de les?

Toch nog heel even ove de privacy van, in dit geval, de leerlingen: Hoewel dit natuurlijk van een heel andere orde is dan bij bijvoorbeeld landelijke verkiezingen, moet je als school hier wel over nadenken. De beschikbare mogelijkheden om leerlingen te laten stemmen, bijvoorbeeld via stemkastjes behorend bij het digibord, bieden vaak de mogelijkheid om te kiezen tussen anoniem stemmen en stemmen op naam. In dat laatste geval worden de keuzes die de leerlingen maken dus vastgelegd op naam. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer een toets gedigitaliseerd is en deze dus digitaal wordt afgenomen. Laat je in zo’n geval, bijvoorbeeld bij de nabespreking, leerlingen zien wie wat heeft gekozen? Of houd je die informatie voor jezelf? Dat vraagt om een pedagogische keuze, die overigens ook geldt voor schriftelijk gemaakt werk van leerlingen.

Een bijkomende vraag is waar de resultaten worden opgeslagen. Een leerlingvolgsysteem is vaak beveiligd met een wachtwoord. Bij de software die het mogelijk maakt om digitaal te stemmen is dat vaak niet het geval. Goed om dus eens na te gaan waar de resultaten worden opgeslagen en of leerlingen daar bij kunnen.

Dan naar de inhoud: Heeft het een meerwaarde? Ja zegt de één, nee zegt de ander. Het is een optelsom van allerlei factoren. Per school en zelfs per leerkracht zal de uitkomst van die som anders zijn. We geven een opsomming van argumenten zonder volledig te willen zijn:

Betrokkenheid
Als eerste wordt vaak genoemd, dat het een uitstekende manier is om alle leerlingen te betrekken bij de les. Als de leerkracht een vraag stelt, kan iedereen antwoorden en niet alleen de leerling die de beurt krijgt. En daarbij: ook de leerlingen die hun vinger niet willen opsteken of die dat niet durven, worden via stemkastjes toch erbij betrokken. Elke leerling wordt zo aan het denken gezet en gevraagd een standpunt in te nemen. Leerkrachten zien hierdoor een betere betrokkenheid en meer motivatie bij de leerlingen tijdens de les.

Motivatie
Wat de motivatie betreft, is de andere zijde, dat ook dit middel vraagt om doordachte inzet. Zou je leerlingen bij elke les overal over laten stemmen, dan verdwijnt de motivatie en het effect. De kracht zit dus mede ook in de afwisseling in werkvormen. Motivatie is dus een tweede positieve factor, mits de leerkracht ook daadwerkelijk zorgt voor afwisseling.

Directe feedback
Meestal biedt de software bij de stemkastjes de mogelijkheid om direct de uitslag weer te geven. Leerlingen zien dus direct het resultaat en als leerkracht kun je vervolgens direct ingaan op de vraag waarom de ene keuze wel en de andere niet goed was. Ook onderling kunnen leerlinge hierover in discussie gaan.

Interactie op hoger niveau
Het inzetten van stemkastjes kan ook leiden tot een verdieping in de interactie. Dit is uiteraard wel afhankelijk van de wijze waarop de stemkastjes worden ingezet. Door leerlingen eerst een keuze te laten maken en dus een standpunt te laten innemen, kun je vervolgens ingaan op onderliggende argumenten. Interessant is vervolgens of het gesprek tussen leerlingen over deze argumenten ook leidt tot een andere keuze wanneer de vraag opnieuw wordt gesteld. Ook daar kan dan weer op in worden gegaan door de leerlingen te vragen waarom ze hun keuze hebben veranderd.
Als idee kwam nog voorbij om stemkastjes ook eens per groepje in te zetten in plaats van individueel. Leerlingen moeten dan dus eerst met elkaar overleggen en dan een gezamenlijke keuze maken. Je verplaatst dan de discussie van ná het stemmen naar vóór het stemmen. Het vraagt van de leerlingen wel enige vaardigheden, zoals het goed naar elkaar kunnen luisteren, zachtjes overleggen, respect voor elkaars mening, enzovoort.

Hoger leerrendement
Omdat leerlingen directer en actiever betrokken zijn en vanwege de directe feedback-mogelijkheden zijn leerlingen intensiever met de leerstof bezig en zal het leerrendement hoger zijn.

Tijdwinst
Een volgende positief argument zou kunnen zijn, dat de leerkracht er tijd mee wint. Dat vraagt wel om lange termijn-denken. In de voorbereiding zal een leerkracht meer tijd kwijt zijn, met name bij het digitaliseren van toetsen en dergelijke. De winst zit vervolgens in het feit, dat het nakijkwerk automatisch wordt gedaan en dus bijna geen tijd meer kost. Daarnaast is in volgende jaren het gemaakte materiaal opnieuw te gebruiken en is er dus minder voorbereiding nodig. In eerste instantie zal er echter geïnvesteerd moeten worden in het maken van de vragen en het instellen van de software. Uiteraard hangt de voorbereidingstijd mede ook af van de vaardigheden van de leerkracht. De één zal sneller een digitale vragenlijst of toets hebben gemaakt dan de ander. Daarnaast vraagt ook de techniek zelf van de één meer dan van de ander. Binnen de school zal daar aandacht voor moeten zijn.

Tijdens de discussie werd ook de vraag gesteld of je het frontaal klassikaal lesgeven niet stimuleert, net zo als dat voor het gebruik van een digibord geldt. Een terechte opmerking. Het hangt van de leerkracht af in hoeverre dit ook echt een gevaar is. Wil je niet frontaal klassikaal lesgeven, dan zul je op een andere manier met je middelen om moeten gaan. Dat vraagt dus om bewustwording, om keuzes maken en om didactische vaardigheden.

Zoals gezegd: elke school zal op basis van bovenstaande en eventuele andere factoren, bijvoorbeeld de financiën, een afweging moeten maken. Op het punt van de financiën werd de suggestie gedaan om de vragen uit methodewerkboekjes te digitaliseren en de leerlingen dan te laten stemmen. Zo hoeven ze de werkboekjes dus niet te gebruiken om te schrijven en zijn ze dus opnieuw te gebruiken. Daarmee bespaar je dus kosten. Of de uitgevers daar blij mee zijn en of je daarmee geen auteursrechten schendt is natuurlijk maar de vraag …

Was je niet in de gelegenheid om mee te doen met de discussie, maar heb je wel een standpunt hier over? Reageer dan op dit blog of via de LinkedIn-groep De toekomst voor onderwijs en ICT

Heb je zelf een suggestie voor een interessant discussie-onderwerp? Mail naar discussiedinsdag@gmail.com om het door te geven. Op discussiedinsdag.yurls.net vind je alle tijdens de discussie genoemde linkjes en ook die van alle voorgaande discussies.

Aan deze discussie deden de volgende Tweeps mee:

@rinusd, @Netwijs , @GUPAGEBO , @margreetpols , @HannekeMeinen , @JufBica , @RonTriCee , @Sjaboepaan , @NathanvdVelde , @pbkoning71 , @FZelders , @JongbloedEdu

Volgende week weer een nieuwe discussie over een nieuw onderwerp!

#netwijs Discussie Dinsdag: elke dinsdag tussen 12.00 uur en 13.00 uur op Twitter. Discussieer mee over Onderwijs en ICT!

11 opmerkingen:

  1. Beste catharinus,

    Ik vraag me echt af of stemkastjes het leerrendement verhogen. Ik zag in de praktijk dat kinderen dit soort tools als een spel zien! Veel gokken of juist tegenstemmen. Meer gefocust zijn op uitslag dan op hun eigen keuze! Wel de discussie er omheen is zinvol. Eigenlijk als we kinderen hun smartphone laten gebruiken kunnen we via bv. Twitterpoll ook laten stemmen! Zulke kastjes zijn eigenlijk al weer achterhaald....

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ik deel de mening van JelvanRijn. Enkele alternatieven:

    Socrative: http://www.socrative.com/
    Soapbox: http://gosoapbox.com

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Tja, maar hoeveel kinderen op de basisschool hebben daadwerkelijk een smartphone met mobiel internet?

    BeantwoordenVerwijderen
  4. @ Jelle uiteindelijk bepaalt de leerkracht het rendement. Met het gebruik van stemkastjes (@Sjaboe: Socrative en Soapbox zijn -hoewel in een iets ander jasje gestoken- vergelijkbare tools) heb je een krachtig instrument in handen. Als leerlingen het gedrag vertonen dat je noemt, moet je daar gericht aandacht aan besteden.
    En vergeet niet dit instrument gedoseerd in te zetten. Alleen wanneer je echt wilt meten. Kijk ook eens naar dit filmpje: http://www.youtube.com/watch?v=od2Oui7Mipg

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Ik heb met stemkastjes in mijn klassen mogen spelen en liep daar tegen twee soorten problemen aan. Een was een feedback probleem de andere administratief.

    Feedback:
    Er zijn verschillende kastjes in omloop, de stemkastjes die ik gebruikte waren zonder schermpje en op infrarood.
    Leerlingen konden hun stem uitbrengen op vragen met abcd antwoorden of ja/nee. Het digibord laat wel zien hoeveel mensen geantwoord hebben maar niet welk kastje. Aangezien de leerlingen geen feedback op het kastje zelf hebben gaan ze als een gek hun antwoord verzenden om toch maar niet degene te zijn waarvan het antwoord niet is binnen gekomen. Mij lijkt het simpel dat in een software update een overzichtje in de rand van het bord komt zodat leerlingen kunnen zien dat hun stem is verwerkt.

    Administratie.
    Leerlingen en kastjes kunnen in de software worden gekoppeld. Elke leerling heeft dan zijn 'eigen' kastje. Mijn set ging tot 32 kastjes dus de vrijwel alle klassen waren gedekt.
    Het invoeren en goed verwerken van alle klassen was een uitputtende taak. Een goede koppeling met het cijferregistratie pakket lijkt me noodzakelijk.
    Vaak zijn deze software makers van verschillende huizen en is een koppeling een dure zaak.

    Gerard Broek

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Er zijn genoeg mooie alternatieven, eerder genoemde Socrative en Soapbox. Deze laatste kun je hier proberen: http://gosoapbox.com/event/364123545

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Hier ook een linkje naar een blgje van Willen Karssenberg over Socrative: Stemmen in de klas

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Mijn leerlingen worden (nog steeds) heel enthousiast als ze met de stemkastjes mogen werken. Ik gebruik ze zo 3 à 4 keer per week voor verschillende vakken. Wij hebben de SMART Response kastjes; de lln kunnen direct zien wat ze intoetsen en nog verbeteren voor ze het doorsturen naar de computer. Je kan instellen of de leerling per vraag of aan het einde van de opgaven gecorrigeerd wordt.
    Op de computer kan de leerkracht zien welke lln een antwoord gestuurd hebben en welke nog niet. (Dit kan anoniem of met namen.) SMART Response is zo gemaakt dat je namenlijsten uit Excel kan importeren waardoor namen invoeren niet veel werk is. Ook kan je de resultaten heel gemakkelijk om zetten naar een Excel-sheet. De resultaten die daarin staan kan ik weer overnemen in onze algemene cijfersysteem. (Ik kan niet inschatten hoe andere systemen dat kunnen.)
    En ja, ik zou heel graag via smartphones willen werken, maar slechts 5% van mijn lln hebben een smartphone (wat eigenlijk zelfs een hoog percentage vind!) Een systeem via internet klinkt ook heel aantrekkelijk, maar wij hebben geen Wifi en met de bezuinigingen ziet het er niet naar uit dat dat binnenkort gaat komen. Voor SMART Response heb je buiten je SMARTboard en pc geen extra aansluitingen nodig; alles wordt bij de stemkastjes aangeleverd. (De software die erbij hoort moet wel geïnstalleerd worden.)
    Mocht je problemen hebben met het maken van een goede namenlijst voor SMART Response, gebruik dan mijn voorbeeld lijst van http://jufbica.yurls.net/nl/page/695406 en pas alleen de namen aan.

    BeantwoordenVerwijderen
  9. @Henk Heurter
    Het kan op zo heel verschillende manieren! Ik gebruik met regelmaat een afgesloten sociaal netwerk met een poll of quiz. Beperkte interactie, maar de kinderen vinden het geweldig en ik krijg op die manier feedback. Welke leerkracht laat leerlingen (anoniem) invullen hoe ze les vonden...? Ik dus wel.
    Daar komt bij dat je enorm veel kan doen met de middelen die reeds beschikbaar zijn!

    @Catharinus Doornbos
    Socrative is inderdaad een leuk alternatief, echter hebben mijn leerlingen ondervonden dat het met enige regelmaat niet functioneert als er 3 computers beschikbaar zijn (of ze moeten de hele tijd uitloggen en inloggen) en dan werkt het maar voor een aantal kinderen in de klas... Ervaringsdeskundig zijn is iets anders dan het slechts een keertje uitproberen!

    @JufBica
    Een goede draadloze router kost 100 euro! Een tablet(je) is er ook al vanaf 80 euro. Dat is totaal voor 30 leerlingen 2500 euro. Bedenk dan eerst waar het mogelijk is om geld te besparen! En zie ook andere mogelijkheden met een kleine tablet! Argumenten met of over bezuinigingen snap ik nooit zo goed...

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Het is in talloze onderzoeken bewezen dat wanneer leerlingen direct feedback krijgen over de gedoceerde lesstof, ze het beter onthouden. dat is anders dan dat ze eerst wat leren, op een later tijdtip de opgedane kennis moeten toetsen en dan weer later pas te horen krijgen of je de stof inderdaad bergepen hadden of niet. Door toepassing van structurele formatieve evaluatie tijdens de les wordt wel degelijk het kennisniveau van de leerlingen verhoogd. Hierbij ligt de nadruk dus op een beter inzicht in de voorkennis en opgedane kennis van de leerlingen.
    Een extra tool als een Mobi View geeft de docent live informatie tijdens de stemming.
    hierop kan dan ingespeeld worden door bijv. de vraag te pauzeren, extra uitleg te geven en vervolgens weer te herstarten. Doordat ieder te vertonen content te gebruiken is én het mogelijk is om snel en eenvoudig ad-hoc vragen in te lassen is het systeem op ieder niveau inzetbaar.
    Binnenkort te introduceren extra software maakt het mogelijk om hardwarematige stemkastjes te
    combineren met Android, iPhone of iPad Virtuele versies. Alle resultaten kunnen
    lokaal opgeslagen worden of naar een "cloud".
    Deze producten tellen al meer dan 6 miljoen gebruikers in 90 landen. Deze 5e generatie producten zijn ontwikkeld en aangepast aan de hand hand van op-aanmerkingen van docenten en schoolhoofden.
    kijk op: http://www.einstruction.nl/cps_spark.php voor een voorbeeld.
    @interwrite

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Johan Dijkstra5 januari 2012 12:04

    Een leuk product van nederlands makelij is QuizXpress. Werkt alleen met stemkastjes, maar ziet er wel erg goed uit. Werkt ook met Sony drukknoppen, welke goed betaalbaar zijn. Zie ook www.quizxpress.nl en www.quizxpress.com

    BeantwoordenVerwijderen