Beleid maak je samen

Tijdens de Netwijs Opleiding doen we het al een tijdje: (ICT) beleid samen met het schoolteam maken...

Wat doen wij als school allemaal al met ICT?
Wat willen we het komende jaar met ICT bereiken?
Waar willen we over een aantal jaar naartoe met ons ICT gebruik?

In de 4 in balans van 2009 op blz. 53 staat:
Veel leraren hebben behoefte aan een breed gedragen visie op de inzet van ict, die zou moeten worden ontwikkeld door management én onderwijsteam. Slechts op een beperkt aantal scholen, zo vinden de leraren, is die ambitie verwezenlijkt. Het management heeft daar een andere opvatting over.

Als uit de teamvergadering de korte termijn doelen zijn gekomen, dan komt het lastigste stuk (blijkt uit onze ervaring): het SMART uitwerken van deze doelen in concrete acties.

En dan de belangrijke vraag: Hoe houden we nu zicht op deze acties? Hoe weet iedereen ook alweer waar we mee bezig zijn?

Bovenstaande foto geeft weer hoe een school waar ik laatst op bezoek was dit heeft vormgegeven. Op deze manier is voor iedereen zichtbaar welke (ICT) doelen en acties dit jaar centraal staan. Bovendien wordt afgevinkt wat is behaald (nadat het is geëvalueerd natuurlijk).

Doe er je voordeel mee!

Symposium Gaming in het onderwijs 2/3

Renée Filius presenteerde ons: Het ontwerpen van Games in het onderwijs.

De term serious game wordt verklaard - primaire doel is leren! (versus incidenteel leren in entertainment games ...)

Meerwaarde van Games zit hem vooral in:
- vereenvoudigen van de werkelijkheid
- dat er een ervaring geboden kan worden die betekenisvol, experimenteel en sociaal is
- maakt het mogelijk om bepaalde situaties te oefenen die in werkelijkheid niet mogelijk zijn (zoals de virtuele apotheker of het uitproberen van diverse management stijlen)

In het Hoger Onderwijs zijn (jonge) volwassenen wat minder gevoelig voor de component 'motivatie'. Games werken over het algemeen zeer motiverend voor leerlingen in het PO en VO, maar een volwassene wil meestal wat geplander leren en gaan strategischer met hun tijd om. Games worden door volwassenen veelal niet serieus genomen.

Hieronder een aantal voorbeelden van serious games:
Remission - leren omgaan met het hebben van kanker
Tel uit je winst - ben jij een goed ondernemer?
Civilization - beleef de geschiedenis ...
Peacemaker - ervaar de problematiek in het midden oosten



In games speelt feedback een hele belangrijke rol. Deze feedback kan zowel binnen als buiten de Game plaatsvinden en deze feedback kan zowel open als gesloten zijn.
Er kan feedback gegeven worden in de vorm van variabelen (en meters) zoals in de Peacemaker. Er kan een reactie volgen op een bepaalde actie (door medespelers of door vooraf ingevoerde variabelen) Ook kunnen er bepaalde gevolgen voortvloeien uit bepaalde acties die je hebt uitgevoerd of juist niet.

Buiten de game kan er feedback gegeven worden vanuit de docent of medespelers of in de vorm van toetsresultaten.

Vragen als: Waar leidt mijn gedrag (binnen de game) toe? Hoe doe ik dat? Hoe ga ik verder ... (Oorzaak - Gevolg) zijn belangrijke componenten om mee te nemen in de evaluatie.

Een goed voorbeeld wat ons als onderwijsgevenden wel zal aanspreken is jij voor de klas.nl:
Kan je orde houden? Hoe is de sfeer in jouw groep? Hoe oplettend ben je?
Er wordt directe feedback gegeven d.m.v. de meters links onderin op alle keuzen die je maakt in het spel (of juist niet maakt, ga je ergens wel op in ...)

Symposium Gaming in het onderwijs, leren in een virtuele wereld (deel 1/3)

Vandaag zouden we beginnen met een presentatie van Bert Mulder, helaas was hij ziek, dus gingen we gelijk door naar de volgende spreker Wilfred Rubens over Effectief leren binnen virtuele werelden zoals Second Life.

Allereerst word je geconfronteerd met technische beperkingen als: updates, bepaalde poorten die open moeten staan en dat je wordt afgeleid van de didactiek. Ten tweede komt uit onderzoek naar voren dat een virtuele wereld niet zo geschikt is voor instructie. Ook moet je je afvragen of feitenkennis toetsen ook echt thuishoort in een virtuele wereld. Vergaderen in een virtuele wereld werkt ook niet echt, daar zijn betere alternatieven voor te bedenken zoals conference calls.

De perceptie van de lerende is vaak dat het niet wordt gezien als serieuze leeromgeving. (Cheal 2009) Er wordt een filmpje getoond van Merlot Campus in Second Life.

Lichtpuntje: je kunt natuurlijk je ideale leeromgeving ontwerpen! Deze moet dan wel opgebouwd worden volgens het TPACK model. Waarbij de techniek, didactiek, leerdoelen en inhoud en de onderlinge samenhang met elkaar in balans zijn.

Virtuele werelden zijn sterk in:

1. Leren door observeren (representatie van abstracte objecten zoals bijvoorbeeld moleculen),


2. Imiteren van voorbeeldgedrag,


3. Het stimuleren van de verbeeldingskracht,


4. Motivatie, creatie en cocreatie (bijvoorbeeld door het bouwen van een stad)


5. Simuleren in bijvoorbeeld rollenspel (zo kunnen bijvoorbeeld de beginselen van leren duiken worden geleerd)


6. Social presence: je kunt je persoonlijke karakteristieken benadrukken.

De pijlers van digitale didactiek (gebaseerd op Simons 2003 en bewerkt door Wilfred)

1. Creëren (authentieke objecten zoals een hart of een stad) er kan geoefend worden met het nemen van beslissingen en de consequenties van deze beslissingen


2. Relaties leggen


3. Uitdragen, je kunt hetgeen je maakt ook direct tonen aan anderen


4. Competenties centraal stellen: emoties (bij communicatie), laten zien wat je gemaakt hebt, stappen in een proces uitvoeren (to know - to know how - to show)


5. Integratie van multimedia (video, animatie, tekst, etc)


6. Intrinsieke motivatie bevorderen (autonomie, sociale verbondenheid, competentie -> intrinsieke motivatie) Gebaseerd op de self determining theory (van Ryan en Deci 2000)

Hieronder de presentatie:

Effectief Leren Binnen Virtuele Werelden

View more presentations from wrubens.

De volgende keer meer over de workshop Ontwerp een Cybergame in één middag en over de spreker Renée Filius.

Na digibord volgt training

Constatering
Vreemd, opmerkelijk, verwonderenswaardig op z’n minst. Op dit moment wordt binnen basisscholen in Nederland het meeste ICT geld gepompt in de aanschaf van Digiborden. Complete ICT budgetten worden eraan uitgegeven en complete ICT plannen worden eraan gewijd met als doelstelling: “In tweeduizend zoveel hebben alle klassen een digibord tot hun beschikking.” De meeste ICT bedrijven varen wel bij deze ontwikkeling echter, de onderwijsliefhebbende commerciële bedrijven maken zich toch een beetje zorgen. Prachtig om ‘de wereld in je klas®’ te halen, maar leerkrachten moeten ook ‘de wereld uit het bord®’ kunnen halen.

Feit: ICT budgetten gaan op aan de aanschaf van digiborden maar er wordt bezuinigd op digibord trainingen.


Ontwikkeling
Uiteraard zijn er steeds meer leerkrachten die steeds meer handigheden met het digibord kunnen uithalen, maar helaas zorgt dit ’trial en error beleid’ voor een eenzijdige kennisontwikkeling bij de leerkrachten terwijl dit een bredere basis had kunnen zijn. Er zijn inmiddels scholen die al relativerend overgaan tot de aanschaf van een whiteboard met beamer omdat ze de toegevoegde interactieve waarde niet zien. Laat de directeur in dit geval 1 digibord minder aanschaffen en van de bespaarde euro’s een jaar lang digibord trainingen verzorgen om de interactieve waarde wel te leren.

Gratis
Veel scholen ontvangen bij de aanschaf van een digibord een ‘gratis’ knoppencursus. Vervolgens mag de leerkracht zichzelf verder bekwamen door in de praktijk aan de slag te gaan. Ik ben het volledig eens met die directeur dat ‘veel doen’ essentieel is, maar men kan niet veronderstellen dat werken met het digibord (een nieuwe manier van lesgeven) zo simpel ontwikkeld wordt. Lesgeven met een digibord moet gedegen aangeleerd worden.

Oplossing

Op het gebied van nascholing laten veel directeuren mijns inziens kansen liggen. Als directeuren een aantal momenten in het jaar plannen om trainingen te laten verzorgen door een professionele organisatie (die uiteraard de taal van het onderwijs spreekt) worden vaardigheden geautomatiseerd, leerkrachten geënthousiasmeerd en geactiveerd. De factor (geen) tijd speelt in deze situatie voor leerkrachten geen rol meer. Daarnaast leren ze het bord interactief en voor onderwijskundige doeleinden te gebruiken. Veel scholen hebben voldoende geld voor nascholing, geld voor trainingen hoeft dan ook niet uit de ICT pot te verdwijnen.
Er zijn in Nederland organisaties die een aantal keer per jaar een zorgvuldig opgebouwde digibord training kunnen geven. Uiteraard heb ik het dan niet alleen over knoppencursussen.


Ook dit nog
Er vindt steeds meer vakintegratie plaats (denk aan topondernemers en Alles-in-1) waarbij gepoogd wordt de leerlingen de wereld als geheel te leren zien. Ook wil men een brede basis m.b.t algemene ontwikkeling leggen en zorgen voor een flinke uitbreiding van de woordenschat. Hierbij wordt wereldoriëntatie vaak aan de basis gelegd van projecten en thema’s. Daarbij kan een digibord een sleutelrol spelen.
Daarom bij deze de oproep aan directies om de leerkrachten de mogelijkheid te geven de wereld uit het bord te kunnen halen.

De wereld hangt al in de klas, nu moet ie er nog uit.

Wegwijzer ICT en Zorg

De website Let op! van onze Zuiderburen heeft een heel praktisch hulpmiddel ontwikkeld om de juiste zorg bij de juiste leerling te krijgen.

Neem bijvoorbeeld deze casus:

Jan is 11 jaar. Ondanks jaren extra begeleiding lukt het hem niet om foutloos te schrijven. Dictee is een ramp. Vele avonden oefenen om dan toch nog een onvoldoende te halen. Zijn werkjes zijn vaak onleesbaar door de fouten. Jan schaamt zich daarover. Hij verliest daardoor ook punten op toetsen. Sinds Jan op de computer werkt met spellingcontrole, is zijn spelling fel verbeterd. Jan gebruikt sinds kort ook voorleessoftware. Door zijn zinnen te laten voorlezen, hoort Jan ook nog een aantal fouten. Met de functie homofonen kiest hij snel de juiste schrijfwijze van woorden die gelijk klinken. Zoals 'hard’ of ‘hart’.

Waarna extra begeleidingstips volgen voor de begeleider:

Bij het werken
Leer de leerling stap voor stap de nodige vaardigheden aan
Leer aan om te laten voorlezen:
• tijdens het typen (en elk woord controleren)
• na elke zin (en de zin controleren).
- Opgelet! Leerlingen met dyslexie horen vaak amper het verschil tussen klanken die op elkaar lijken. Leer hen daarom om zeer aandachtig te luisteren.
- Leer de leerling vervolgens handig te werken met spellingcontrole. Gebruik daarvoor de werkfiches die je vindt in hoofdstuk 7.
- Leer ten slotte werken met de functie homofonen. Het handigst is die in te schakelen op het einde van een tekst. Om dan alle homofonen na te kijken.
- Deze stappen vragen veel inspanning en aandacht. Ze moeten vaak herhaald worden. Leg daarbij goed uit waarom. Toon het nut aan met voorbeelden. Meestal is spelling slechts een deeltje van een schrijfopdracht.
- Leer de leerling dus eerst naar de hele tekst luisteren. Hij moet dan letten op structuur, zinsbouw en woordenschat. Laat daarna pas de spelling controleren.

Op school
Leer oudere leerlingen in te schatten wanneer ze een foutloze tekst moeten afleveren. Maak hen duidelijk dat spelfouten (onterecht) worden gezien als teken van geringe intelligentie of gebrek aan inspanning. Schakel de zorg -, leerlingbegeleider of een gemotiveerde ouder in. Die kan stap voor stap de nodige vaardigheden aanleren. Betrek de ouders en werk samen. De leerling moet ook thuis op dezelfde manier (leren) werken. Maak goede en duidelijke afspraken binnen het schoolteam. Informeer alle leraren. Als de leerling deze hulpmiddelen nodig heeft om zijn probleem te compenseren, sta dan ook het gebruik toe tijdens toetsen en examens.

Er zijn ook zeer goede checklists te vinden. Bijvoorbeeld: Met mijn computer naar de klas

Natuurlijk zul je als intern begeleider en ict coördinator nog wel het één en ander moeten ombouwen aan deze checklists en handvatten, maar de materialen zijn goede richtinggevers (Wegwijzers) in hoe je als school de Zorg en ICT op elkaar kan afstemmen, zodat voor iedereen duidelijk is wie wat doet en wie waar verantwoordelijk voor is. Uiteindelijk heeft de leerling daar alleen maar voordeel van.

Effectief zelfstandig werken

Zelfstandig werken wordt veelvuldig gedaan. Maar wat verstaan we daar nu eigenlijk onder. Indien alle leerlingen gezamenlijk aan dezelfde taak werken, is dat dan ook zelfstandig werken?
Jos Cop, onderwijskundig adviseur en ontwikkelaar van multimediale onderwijstoepassingen, heeft op zijn weblog een aantal filmpjes geplaatst over trends in ict. Eén ervan gaat over effectief zelfstandig werken. Hij betoogt daarin o.a. dat ook zelfstandig werken een gedegen voorbereiding vereist van de leerkracht. Ten eerste moet bedacht zijn, dat niet alle leerlingen zomaar zelfstandig kunnen werken. Er zijn leerlingen die na de eerste instructie een herhaalde of verlengde instructie nodig hebben. Hun tempo en leervermogen maakt hen per definitie niet zo geschikt om gedurende langere tijd zelfstandig te kunnen werken. Ook voor leerlingen die wat meer leerkracht hebben, moet de les een zekere opbouw hebben. Er moet een duidelijk leerdoel zijn, er moet sprake zijn van betrokkenheid en emotie bij het onderwerp en er moet geëvalueerd worden. Heel belangrijk bij het zelfstandig werken is de kwaliteit van het materiaal. Deze moet leerlinggericht zijn qua uiterlijk en zeker ook op de taal van de leerling.
Wordt aan deze voorwaarden niet voldaan dan is er eerder sprake van het bezighouden van leerlingen.