Passend Onderwijs? Laat ze gamen!

Het onderwerp vandaag op Discussie Dinsdag was “Passend Onderwijs? Laat ze gamen!”.  In dit artikel een uitgewerkte samenvatting.

Via de site van Kennisnet kwam ik een artikel tegen over Gaming. Het zette mij weer aan het denken. Waarom doen we niet méér met deze kennis binnen ons onderwijs? Is de inzet van games niet bij uitstek een middel om leerlingen op hun eigen niveau te laten leren?
Het onderwerp ‘Gaming’ hebben we tijdens #netwijs Discussie Dinsdag al vaker bij de hand gehad. Elders op het Netwijs Edublog vind je daarvan de verslagen. Er valt echter nog genoeg over te zeggen en nog veel winst te behalen. Hoewel er wel een groeiende belangstelling is, het aanbod toeneemt is en Nederland goede Game Designers kent, valt het gebruik binnen het onderwijs nog erg tegen.

Dat heeft allerlei oorzaken. Het ontwikkelen van een goede uitdagende educatieve game is kostbaar. Je moet verschillende disciplines bij elkaar weten te brengen. Uitgevers zien deze investering nog niet echt zitten blijkbaar.
Dit brengt ons direct bij het volgende aspect. Veel games zijn Engelstalig. Logisch want de afzetmarkt is veel groter. Voor scholen is het echter wel een extra drempel. Daarbij moeten we overigens wel opmerken, dat leerlingen hier doorheen kijken. Thuis doen ze immers niet anders dan Engelstalige games spelen? Wellicht is dit dus meer een handicap voor de leerkracht of docent, dan voor de leerling.
Wat ook meespeelt, is de koppeling aan de lesdoelen. We willen de leerlingen niet zomaar games laten spelen, maar gekoppeld aan onze lesdoelen. Het vraagt kennis van zaken om deze koppeling te maken en  games op een goede manier in te bedden in je onderwijsprogramma.
De cultuur van het alles willen toetsen speelt wellicht ook mee. Dat is nu eenmaal wat lastiger binnen een game. Er zijn natuurlijk binnen een game dingen vast te leggen, zoals de benodigde tijd, gebruikte strategieën of gereedschappen. Maar om dat in een score uit te drukken die de kennis of de vaardigheid van een leerling weergeeft valt nog niet mee.

Kijken we naar de principes binnen educatieve games en naar de vraag waarom leerlingen zo graag games spelen, dan kunnen we verschillende zaken benoemen waarmee we binnen het onderwijs onze winst kunnen doen:

• Games geven goede, constante en opbouwende feedback.
• Je leert al doende, door vallen en opstaan, waarbij je zelf ervaart, dat je op een dood spoor zit of een verkeerde strategie toepast.
• Het is gevarieerd: Je moet allerlei opdrachten op verschillende niveaus uitvoeren waarbij telkens weer nieuwe vaardigheden vereist zijn.
• Van te voren zijn de doelen duidelijk. De weg daar naar toe echter niet!
• Visueel aantrekkelijk
• Er vallen dingen te verdienen, waarmee je vaak weer nieuwe levels of gereedschappen vrij speelt.
• In sommige gevallen is er een competitie-element. (Voor sommige leerlingen hoeft dat overigens niet direct een voordeel te zijn!)

Ook zonder computergame zijn deze principes prima bruikbaar om leerlingen uitdagende opdrachten te geven. Zeker wanneer het gaat om Passend Onderwijs biedt het mogelijkheden om leerlingen op hun eigen niveau deel te laten nemen, rekening houdend met hun eigen mogelijkheden, vaardigheden en kwaliteiten. 

Opvallend is, dat we bij kleuters wel veel met educatieve spelletjes doen en in feite ook gebruik maken van veel principes die we in games terugzien. Hoe ouder de leerling wordt, hoe meer we dat loslaten en veel meer statische methodes gaan volgen.
Tijd dus om leerkrachten en docenten te laten zien en ervaren welke meerwaarde games kunnen hebben. Ook voor oudere leerlingen!

Tot slot nog enkele bruikbare links voor wie verder wil lezen:

Kenniswiki Educatieve games
17 commercial computer games for use in education
Beter Gamen: Educatieve games - een selectie
Gamen op school – Op naar het volgende level
Art of Gamedesign

Tot zover het uitgewerkte verslag van de discussie. Op discussiedinsdag.yurls.net vind je nog enkele bijbehorende interessante aanvullende links, die genoemd werden tijdens de discussie. Heb je zelf nog aanvullende opmerkingen, ideeën of ervaringen? Reageer op dit blog!

Heb je zelf een suggestie voor een interessant discussie-onderwerp? Mail naar discussiedinsdag@gmail.com om het door te geven.

Aan deze discussie deden de volgende Tweeps mee:
@rinusd, @Netwijs , @FransDroog , @Sjaboepaan , @jelmerevers , @thijsdevries , @pietvsz , @kennisnet , @ernomijland, @ietjesmid

Volgende week weer een nieuwe discussie over een nieuw onderwerp!
#netwijs Discussie Dinsdag: elke dinsdag tussen 12.00 uur en 13.00 uur op Twitter. Discussieer mee over Onderwijs en ICT!

Gamen en Autisme

Autisme lijkt steeds meer voor te komen. Verschillende factoren spelen daarin mee. Allereerst is de kennis over autisme enorm toegenomen, waardoor een veel betere diagnose mogelijk is. Daarnaast is de maatschappij veel dynamischer en hectischer geworden en komen er veel meer prikkels op je af dan vroeger. Dat leidt ertoe, dat meer mensen vast lopen en meer met hun handicap geconfronteerd worden. Ook komen er steeds meer aanwijzingen en bewijzen, dat bijvoorbeeld voeding en straling een rol spelen in de toename van autisme.

De toename heeft als direct gevolg, dat meer mensen ook in hun nabije omgeving met autisme te maken hebben. Hierdoor wil men er meer over weten en ontstaat er een genuanceerder beeld. Lange tijd riep autisme riep associaties op met Rain Man, de bekende film uit 1988. De film zorgde voor een stereotiep beeld van autisme, dat nog steeds niet is verdwenen. Hoewel autisme zich op veel verschillende manieren kan uiten, haast bij iedereen verschillend, bestaan er inmiddels nieuwe stereotypen. Bijvoorbeeld die van de computer-nerd, die nergens anders oog voor heeft en nergens anders over kan praten dan over de games die hij speelt.

Het onlangs verschenen boek Gamen en Autisme is dan ook een voor de hand liggende. Het is nu eenmaal een feit, dat deze combinatie veel voorkomt. En dat is nu juist wat de schrijvers,  Herm Kisjes en Erno Mijland, ook bezig hield. In hun boek geven ze eerst in heldere taal neer wat autisme is, wat onder gamen wordt verstaan en welk verband er is tussen beide. Als lezer krijg je een goed beeld waarom games juist voor autisten aantrekkingskracht hebben. Een goed inzicht hierin leidt allereerst tot meer begrip en kan ook aanleiding zijn om de computer juist als effectief hulpmiddel in te zetten. Tegelijkertijd laten de schrijvers ook zien, dat juist deze groep extra gevoelig is voor verslaving aan games.

Kisje en Mijland hebben voor het boek onderzoek gedaan naar en gesprekken gevoerd over dit onderwerp. Door het hele boek heen staan citaten en interviews met ervaringsdeskundigen. Kinderen, jongeren en volwassenen met autisme vertellen zelf hoe ze gaming beleven en waar ze tegen aan lopen. Ook ouders en hulpverleners komen aan het woord. Het zorgt ervoor, dat je je als lezer goed kunt inleven in de problematiek waarmee veel opvoeders worstelen.

Voor ouders, leerkrachten en hulpverleners biedt het boek tal van goede adviezen, suggesties en tips hoe zij kinderen en jongeren kunnen begeleiden als het gaat om gaming, met als doel te komen tot een gezonde manier van omgaan hiermee en het voorkomen van een gameverslaving met alle gevolgen van dien.
De schrijvers zijn er in geslaagd om een prettig leesbaar en zeer praktisch boek samen te stellen, dat voor elke opvoeder lezenswaardig is. Het geeft enerzijds een goed beeld van de materie en anderzijds veel praktische handvaten. Geen kant-en-klare oplossingen, want die bestaan niet. Elke situatie en elke persoon is weer anders. Maar het is wel een stap in de goede richting!

Naar aanleiding van:  Kisjes, H. en Mijland, E. (2011). Gamen en Autisme, Middelbeers: Innodoks

Educatieve Games; alleen maar leuk of ook nog leerzaam?

Het onderwerp vandaag op Discussie Dinsdag was “Educatieve Games; alleen maar leuk of ook nog leerzaam?” In dit artikel een uitgewerkte samenvatting.

Allereerst dringt de vraag zich op wat we onder ‘educatief’ verstaan. De een zegt: “Educatief betekent vormend of lerend, dus per definitie niet alleen maar leuk”. Een ander reageert: “Educatief komt van 'educare' en betekent eruit halend, m.a.w. het al aanwezige talent zichtbaar makend”. En weer een ander: “Educatief zou gelijk moeten staan aan leerzaam”. Het heeft dus in elk geval een toegevoegde opvoedende, dan wel vormende waarde.
De term ‘educatief’ kom je steeds vaker tegen bij games, zowel bij online games als bij games voor op mobiele telefoons, Smartphones, de NintendeDS of de GameBoy. Maar is dat ook terecht? Of is het niet meer dan een marketingtruc? En bovendien: Je steekt er toch altijd iets van op! En dat is ook zo. Het spelen van een spel vraagt allerlei vaardigheden, kennis en inzicht. Maar is het daarmee per definitie een middel, dat inzetbaar is n het onderwijs?

Bij sommigen roept de term ‘educatieve games’ ook associaties op met gratis, slechte vormgeving, of saai. Het haalt het niet bij echte games! Kinderen zijn er snel op uitgekeken. En ja, het oog wil ook wat. De eerste indruk is belangrijk om kinderen te motiveren. Dit is dus zeker een aandachtspunt voor hen, die zich bezig houden met het maken van educatieve games. Dat het mogelijk is bewijzen de goede voorbeelden, die er al zijn. En ja, dat kan niet altijd gratis!

Wat wil je bereiken?
De vraag is echter of bovenstaande echt relevant is. Wordt de educatieve waarde van een middel niet veel meer bepaalt door de juiste inzet ervan en de doelen die je er mee beoogt als leerkracht of docent? Je wilt je leerlingen laten werken om bepaalde leerdoelen te behalen, ze vaardigheden aan te leren en uiteindelijk te komen tot bepaalde leerresultaten. Aan degene voor de klas de taak om daarbij steeds weer de juiste middelen uit de kast te trekken op het juiste moment voor de juiste leerling. Zo bezien, kan ook een spel, dat bedoelt is als entertainment ook prima gebruikt worden om een doel te halen, bijvoorbeeld leren met een ander samen te werken.

Effectief onderwijs
Jos Cöp oppert of we geen discussiefilm moeten maken waarbij educatieve games worden afgezet tegen de 9 schakels van effectief onderwijs. Je zou educatieve games kunnen voorzien van een soort verantwoording op basis van deze 9 schakels. Het zou scholen zeker kunnen helpen om het kaf van het koren te scheiden. Toch is ook dat geen garantie op effect op de leerresultaten. De onderwijskundige en didactische verantwoording kan uitstekend in orde zijn, maar als de leerkracht of docent zich er niet in verdiept, de juiste vaardigheden mist of de juiste voorwaarden op school ontbreken, dan zal er niet uit komen wat er in zit. Dat zien we immers ook bij lesmethoden en educatieve software? Hoeveel scholen, die bijvoorbeeld Maatwerk hebben, zetten dat ook daadwerkelijk effectief in en gebruiken het zoals het bedoelt is?

Educatieve games de school in en dan als leerkracht achterover leunen is er dus niet bij! Het vraagt zorgvuldige afweging en keuze voor de juiste middelen. Het vraagt om kennis van de middelen en de daaraan verbonden leerprincipes, om overzicht over te bereiken doelen en planmatig handelen. Welke leerervaring moeten de kinderen opdoen? Welke gedragsverandering zou ik willen bereiken?
Het vraagt van leerkrachten, dat ze lesmethoden en het liniaire leren moeten loslaten, zonder het overzicht kwijt te raken. Scholen zouden meer de ruimte moeten krijgen om leren op eigen manier vorm te geven. Daarvoor moeten ze wel goed weten wat ze doen begeleid moeten worden, door een onderwijskundige.

Bedrijfsleven
Binnen het bedrijfsleven wordt er al regelmatig gebruik gemaakt van games om personeel te laten oefenen met verschillende situaties. Lees bijvoorbeeld dit verslag van het Serious Gaming Event van Getronics Consulting. Door het spelen van de game krijg je een spiegel voorgehouden, kom je in onverwachte situaties die om een creatieve oplossing vragen of bepaalde vaardigheden oefenen om jezelf verder te ontwikkelen. Het kan een goede voorbereiding zijn op de praktijk in een veilige situatie. Wel is van belang, dat er dan ook begeleiding plaatsvindt om de overgang van simulatie naar real-life te maken, want in de werkelijkheid spelen toch ook weer andere zaken mee. Van spelsituatie naar bewust worden van het geleerde en dan naar de toepassing in andere situaties en het echte leven.

Simulatiegames voor het digibord
Er vallen nog genoeg slagen te maken. Zet onderwijskundigen, gamedesigners en ontwikkelaars van digibord-software bij elkaar om een simulatiegame te maken voor gebruik op het digibord. Zo zijn allerlei situaties de klas in te halen en waar leerlingen kunnen samenwerken, samen kunnen oefenen en elkaar feedback kunnen geven. Wie de schoen past …

Meetinstrumenten
Voor het toetsen of meten van effecten van het gebruik van educatieve games, daar zijn we immers dol op in onderwijsland, kan ook weer met gebruik making van moderne middelen. Kijk bijvoorbeeld eens op de site van Kennisnet naar Softskills meten.

Tot slot nog enkele voorbeelden van educatieve games zoals, deze tijdens de discussie genoemd werden:

• Enercities
• Mijn naam is haas
• Questionaut
• RekenAPK
  
• Rekentuin
  

Meer links staan op discussiedinsdag.yurls.net
Bekijk ook het overzicht dat André Manssen maakt op zijn weblog.

Tot zover het verslag van de discussie. Er valt nog veel meer over te zeggen! Heeft u zelf nog aanvullende opmerkingen of ideeën? Plaats ze als reactie op deze blogpost.

Op discussiedinsdag.yurls.net vindt u nog enkele interessante aanvullende links, die genoemd werden tijdens de discussie. Heeft u zelf een suggestie voor een interessant onderwerp? Mail naar discussiedinsdag@gmail.com om het door te geven.

Volgende week houden weer een nieuwe discussie over een nieuw onderwerp!
#netwijs Discussie Dinsdag: elke dinsdag tussen twaalf en twee op Twitter. Discussieer mee over Onderwijs en ICT!