Sociale media omarmen op school is hét middel om incidenten te voorkomen

Het onderwerp gisteren op #netwijs Discussie Dinsdag was “Sociale media omarmen op school is hét middel om incidenten te voorkomen.”  In dit artikel een uitgewerkte samenvatting.

Scholen worstelen er mee, die sociale media. Moeten we daar wat mee? Willen we daar wat mee? Wat dan? Hoe dan? Daarbij is er enerzijds aandacht voor de kansen die het biedt, maar zeker ook voor de schaduwzijde. Willen we eigenlijk wel weten wat leerlingen allemaal te melden hebben op hun sociale media-accounts?

Een zoekrondje langs niet afgeschermde Twitter- en Facebook-pagina’s stemmen niet altijd vrolijk. Scheldpartijen over en weer, afgeven op school of op docenten of gewoon frustraties uiten. Uiteraard zijn er ook hele positieve pagina’s en kunnen we niet iedereen over één kam scheren. Maar toch even inzoomen op de negatieve uitingen richting school en docenten. Zou je dat kunnen indammen, of beter nog voorkomen, door sociale media op positieve wijze in te zetten tijdens je lessen en voor het contact tussen docenten en leerlingen? Bijvoorbeeld een huiswerk-spreekuur?

Verschillende ervaringsdeskundigen geven aan, dat het zeker een positieve werking heeft. Het verrijkt hun mogelijkheden om lesstof te verwerken. Tegelijkertijd kun je op een positieve manier aandacht geven aan zaken waar ze op moeten letten. Niet met een opgeheven vingertje, maar ten dienste van het slagen van de opdracht en het bereiken van de doelen. Dus meteen een stukje mediawijsheid. Inoefenen van vaardigheden aan de hand van aantrekkelijke didactische werkvormen.

Door duidelijke keuzes te maken als school en goed beleid op te zetten, kun je veel ellende voorkomen. En dan vooral in positieve zin verwoorden wat je wilt. Als je niet verder komt dan regels stellen wat niet mag en niet kan, dan bereik je het tegendeel en sta je buiten de realiteit als school. Weet dus wat je wilt en koppel het aan doelen, met het besef dat het een middel is tot en geen doel op zich.

Nu kun je ook de neiging hebben op negatieve uitingen van leerlingen via sociale media in te gaan. Daar zitten leerlingen echter niet altijd op te wachten. Niet iedereen stelt bemoeienis met privézaken op prijs. Het vraagt tact en, belangrijker nog, het vraagt om een goede band met je leerlingen, waarbij leerlingen weten dat je oprecht geïnteresseerd bent in hen en hen niet meteen veroordeelt om wat je leest. Heb je die band niet ‘in real life’, verwacht dat dan ook niet via de sociale media.

Opgemerkt werd, dat het lijkt of incidenten rond sociale media juist voorkomen op scholen waar nog geen enkele start gemaakt is met social media-beleid en -gebruik.  Of op scholen die heel erg hun best doen om het gebruik hiervan op school te weren. Onderzoek zou moeten uitwijzen in hoeverre dat beeld ook klopt.
Dan de vraag of leerlingen er wel op zitten te wachten, dat je als school de sociale media omarmt. Daarmee omarm je immers ook hun wereld; hun ‘online straatleven’. Je kijkt mee in hun privéwereld. En daar willen we dan weer een educatief sausje overheen gooien … Leerlingen lijken er soms wat huiverig voor, een bepaalde angst om zich te laten leren kennen. Het is een drempel waar ze overheen moeten, maar waar ze na goede ervaringen en wederzijds respect en vertrouwen zeker toe bereid zijn.

Het hangt overigens wel van het medium af en van de gebruikte privacyinstellingen in hoeverre je ook echt met elkaar mee kunt kijken. Maak je een aparte Facebook-groep aan dan kun je daarbinnen met elkaar delen en de rest privé houden. En dan is er natuurlijk ook nog altijd de mogelijkheid om een aparte account aan te maken voor schoolzaken. Zo kunnen zowel docenten als leerlingen privé en school gescheiden houden.

Aan de andere kant moet je je ook afvragen in hoeverre je alles in aparte hokjes moet duwen. Leerlingen zijn zoals ze zijn, inclusief hun sociale media-gedrag. Het is onderdeel van hun belevingswereld en overal mee verweven.

Tot zover de discussie. Was je niet in de gelegenheid om mee te doen met de discussie, maar heb je wel een standpunt hier over? Reageer dan op dit blog, via de LinkedIn-groep De toekomst voor onderwijs en ICT of via Facebook.

Heb je zelf een suggestie voor een interessant discussie-onderwerp? Mail naar discussiedinsdag@gmail.com om het door te geven. Op discussiedinsdag.yurls.net vind je alle tijdens de discussie genoemde linkjes en ook die van alle voorgaande discussies.

Aan deze discussie deden de volgende Tweeps mee:
@rinusd, @Netwijs , @sannekuyt , @DigiKennis , @karinwinters , @DieterM , @JelvanRijn , @bsdeZonnewijzer , @4pip , @markderuijter , @barthoekstra , @amberwalraven , @manonbonefaas

Volgende week weer een nieuwe discussie over een nieuw onderwerp!
#netwijs Discussie Dinsdag: elke dinsdag tussen 20.00 uur en 21.00 uur op Twitter. Discussieer mee over Onderwijs en ICT!

Communiceren met leerlingen en ouders via Social Media

Het onderwerp vandaag op Discussie Dinsdag was “Leerkrachten en docenten kunnen prima communiceren met leerlingen en ouders via Social Media ”. In dit artikel een uitgewerkte samenvatting.

Kinderen groeien op in het tijdperk van de Social Media. Ze krijgen een account bij MSN, Hyves of Facebook en communiceren met vrienden en klasgenoten. Ook steeds meer ouders en leerkrachten weten hun weg te vinden in de wereld van de Social Media. Naast de al genoemde platforms komen ook andere in beeld zoals bijvoorbeeld Twitter of de meer zakelijke LinkedIn.
Ligt hier niet een geweldige kans voor scholen om een verbinding te leggen en de Social Media tot een verlengstuk van de school te maken? Of kleven er teveel nadelen aan en moet je je als school, leerkracht of docent hier verre van houden?
Een vraag waar de meningen over verdeeld zijn. Enerzijds zien mensen dit als dé manier van communiceren van deze tijd en begrijpen ze de ophef niet. Anderzijds zijn er ook mensen, die school en privé graag gescheiden houden en liever rechtstreeks tegen iemand praten. Twee standpunten, maar sluiten deze elkaar per definitie uit? We noemen wat voorbeelden, tips en aandachtspunten vanuit de discussie.

Laten we beginnen bij de ouders. Zij vinden het vaak plezierig, wanneer ze door de school op de hoogte worden gehouden van wat er gebeurt op school. Vaak worden daarvoor nieuwsbrieven uitgegeven of berichten op de schoolwebsite geplaatst. Een vorm van communiceren waarbij er sprake is van eenrichtingsverkeer, omdat de ouders niet kunnen reageren. Wanneer door leerkrachten ook de email wordt ingezet om ouders te informeren, is er al meer gelegenheid om direct te reageren. Het contact blijft dan wel beperkt tot twee personen.
Wanneer andere media ingezet zouden worden, zoals een weblog, Hyvespagina of Twitter, dan zijn ouders ook in de gelegenheid om te reageren, waarbij ze ook weer onderling op elkaar kunnen reageren. Een digitaal schoolplein zullen we maar zeggen. Dat kan openbaar, zodat ook mensen van buiten de school mee kunnen kijken, maar ook besloten. Via de al eerder genoemde platforms of voor speciaal ontworpen platforms. Eén van de mogelijkheden die scholen hier voor al hebben is het Winkwaves Schoolplein, gericht op communicatie en samenwerking.
Afgezien van het feit, dat je nu meer de mogelijkheid hebt tot groepscommunicatie, ben je ook minder gebonden aan tijd en plaats. Dat geeft ook ouders, die niet in de gelegenheid zijn om naar school te komen, toch de gelegenheid om te participeren en betrokken te zijn.

Kijken we naar de leerlingen, dan zien we vaak een grote motivatie ontstaan, wanneer ze met de middelen van nu kunnen samenwerken, overleggen, discussiëren, maar ook verslag kunnen doen van projecten. Iedereen, die geïnteresseerd is, kan meelezen en reageren.
Tegelijk zien we, dat door de inzet van digitale communicatiemiddelen, ook andere vaardigheden worden aangesproken. Lukt het om kort en bondig te formuleren, zoals bij Twitter waar je maar 140 karakters mag gebruiken? Komt je boodschap goed over bij de lezer of kan deze het ook verkeerd interpreteren? Wat is het verschil tussen geschreven taal en gesproken taal? Tussen digitaal en rechtstreeks communiceren? Welke regels gelden er in het digitale sociale verkeer? Zijn er dingen, waar ik juist niet over schrijf, bijvoorbeeld omdat ik anderen er mee beschadig? Door hier aandacht voor te hebben, verrijk je niet alleen je lessen inhoudelijk door de zinvolle context, maar integreer je ook een stuk mediawijsheid en sociale vaardigheid in je onderwijs.
Naast de onderwijsinhoudelijke meerwaarde, zien we ook, dat communiceren via Social Media-platforms vaak als laagdrempeliger worden ervaren. Meerdere docenten en leerkrachten hebben de ervaring, dat kinderen en jongeren hier gemakkelijker vertellen wat hen dwars zit. In deze veilige setting kunnen zaken zo bespreekbaar worden gemaakt en kunnen contacten worden gelegd. Vervolgens kun je er naar toe werken om het ook mondeling bespreekbaar te maken.
Uiteraard vereist dit een professionele houding van de leerkracht, waarbij feitelijk geen andere regels gelden dan wanneer hij of zij op school contact zou hebben met de leerling. Een suggestie kan daarbij zijn, om als leerkracht of docent gebruik te maken van een aparte account in plaats van zijn of haar privé-account. Daarmee geef je ook naar leerlingen aan, dat je in je rol blijft.

Ook is er dan nog de communicatie binnen de school. Maken leerkrachten gebruik van elkaars competenties en delen ze kennis, ervaring en materialen? Daarin hebben ze een voorbeeldfunctie. Tegelijk blijkt, dat het de kwaliteit van het onderwijs ten goede komt, wanneer er sprake is van een goed gebruik van het sociale netwerk. Onderwijskundige Nienke Moolenaar promoveerde begin juni 2010 op dit onderwerp.
Gebruik maken van Social Media kan ook zorgen voor een stuk transparantie. Laat maar zien waar je mee bezig bent! Naast een goede communicatie met de ouders is het ook nog eens een stuk PR voor de school. Voor scholen valt hier nog veel te ontdekken én te winnen! Maak daarin niet te grote stappen, maar laat het langzaam groeien en ontwikkelen.

Wanneer je als individuele leerkracht of als school besluit om Social Media in te zetten, is het verstandig hier vooraf goed over na te denken:

• Vraag je af wat je wilt bereiken en wat je doelstelling is.
• Kijk vervolgens welk middel, of wellicht een combinatie van middelen, het meest geschikt is om je doel te bereiken.
• Maak een plan van aanpak voor jezelf. Bedenk hoe je e.e.a. gaat organiseren, wie en wat je nodig hebt en welke afspraken er gemaakt moeten worden.
• Communiceer tenslotte duidelijk naar alle betrokkenen: collega’s, ouders en leerlingen. Geef duidelijk aan wat je plan is en welke afspraken er gelden. Organiseer eventueel een bijeenkomst om het gekozen medium te laten zien en toe te lichten.
  

Een mooi praktijkvoorbeeld is De Esdoorn in Elst, die via Twitter verslag lieten doen van het schoolkamp. Daarvoor werd een aparte account gebruikt, die leerlingen gezamenlijk gebruikten. Voor sommige ouders aanleiding om het Twitter ook eens te gaan verkennen.
Een ander voorbeeld is het project “Rapadonië” van Sanne Kuyt, waarbij Twitter op een fantasierijke manier onderwijskundig wordt ingezet.

Nog een paar belangrijke aandachtspunten op een rij:

• Blijf er op letten, dat niet het middel, maar het doel en de inhoud centraal staat. Belangrijke kernwoorden: uitdagend, relevant, betrokken.
• Heb aandacht voor de privacy-regels, die gelden. (Ook via bijv. Twitter mogen niet zomaar allerlei foto’s gedeeld worden met kinderen er op)
• Zorg voor een beheerder, die het communicatieplatform op orde houdt.
• Met elk medium bereik je maar een deel van je doelgroep. Zorg dus, voor een integrale aanpak, waarbij verschillende media op elkaar aansluiten of elkaar aanvullen.
• Wees je bewust, wát je deelt en met wie.
  

Tot zover het verslag van de discussie. Er valt nog veel meer over te zeggen! Heeft u zelf nog aanvullende opmerkingen of ideeën? Plaats ze als reactie op deze blogpost.
De links die genoemd zijn tijdens de discussie zijn terug te vinden op discussiedinsdag.yurls.net.

Over twee weken weer een nieuwe discussie over een nieuw onderwerp!
#netwijs Discussie Dinsdag: elke dinsdag tussen twaalf en twee op Twitter. Discussieer mee over Onderwijs en ICT!