De leraar als lerende netwerker in de sociale ruimte

Het onderwerp vandaag op Discussie Dinsdag was “De leraar als lerende netwerker in de sociale ruimte.”  In dit artikel een uitgewerkte samenvatting.

Gisteren verscheen op de nieuwssite De Nationale Onderwijsgids een bericht met als titel  “De leraar als lerende netwerker in de sociale ruimte.” Deze titel is afkomstig van de nieuwe leerstoel van het Ruud de Moor centrum van de Open Universiteit. Dr. Maarten de Laat is benoemd op deze leerstoel. “Hij zal zijn onderzoek richten op de sociale aspecten van professionele ontwikkeling van leraren, de rol die ict hierbij kan spelen en de impact ervan op het organiseren van leren en werken in lerende organisaties.”
Vanuit het onderwijsveld willen we hem graag behulpzaam zijn! We hebben daarom de titel van zijn leerstoel als stelling genomen voor #netwijs Discussie Dinsdag. Het resultaat bieden we bij dezen aan aan Dr. Maarten de Laat. We hopen hem regelmatig bij onze wekelijkse discussie te verwelkomen en denken graag met hem mee!

Onderwijs en sociale media. Het roept uiteenlopende reacties op bij leraren en docenten. De één is laaiend enthousiast en de ander moet er niets van hebben. Bij veel beleidsmakers lijkt angst te regeren. Allerlei factoren spelen daar in mee: angst voor het onbekende, niet kennen van de mogelijkheden, privacy-issues, het scheiden van werk en privé, alles in de hand willen houden. Toch zijn er ook vele geslaagde voorbeelden, waarbij social media succesvol wordt ingezet. Er lijkt een kloof te ontstaan in onderwijsland. Misschien kijken we daar al niet meer van op! Deze kloof ontstaat echter ook binnen scholen en dat kun je als beleidsmakers toch niet laten lopen? En bovendien: Wil je als leraar of docent je leerlingen of studenten begeleiden, dan zul je toch op de hoogte moeten zijn van wat er te koop is? En daarnaast geldt: Als je keuzes wilt maken over het gebruik van social media, dan zul je tenminste moeten weten wat het is en wat je er mee kunt?

Vanuit de discussie een vragen, waar een onderzoek antwoord op zou moeten geven:

• Hoe komt het dat het gebruik van sociale media door velen als bedreiging wordt ervaren en niet als kans?
• Is de drang om alles te theoretiseren, beschrijven en onderbouwen niet juist een handicap van ons onderwijs, zo ook ronde de inzet van sociale media?
• Welke rol speelt de factor ‘tijd’ bij leraren en docenten een rol om het niet te gebruiken en is dat terecht?
• Het gebruik van social media in het onderwijs is een must! Maar waarvoor?
• Welke goede voorbeelden zijn er? En wat waren daarin de succesfactoren?
• Is er sprake van een generatiekloof? En zo ja, hoe kan deze binnen het onderwijs worden overbrugd?
• Is het onderwijs al wel klaar voor "de toekomst"? Of beter gezegd: het heden?
• Is het percentage van gebruikers van regelmatige van sociale media in het onderwijs vergelijkbaar met andere beroepsgroepen?
• Is er een relatie tussen de schroom om content (lesmateriaal) te delen en de schroom om sociale media te gebruiken?

Ook enkele belangrijke aandachtspunten die werden aangedragen:

• Pas op, dat je zo theoretisch bezig bent, dat je de praktijk uit het oog verliest.
• Wees eerder prospectief (wat zijn de mogelijkheden) als retrospectief (wat doen leraren nu al)
• Focus niet alleen op leraren en docenten, maar ook op directies.
• Onderzoek doen naar is wel leuk maar wat heb je er aan? 't Is geen vraag meer dát er iets moet gebeuren. Maar hoe? Wie betaalt?

Tot slot nog enkele suggesties voor wat Maarten de Laat in elk geval zou moeten lezen. Een lijst die lang niet volledig is en via reacties op dit blog altijd aangevuld kan worden.

Weg met angst voor social media
Onderzoek Leeropbrengsten digitale leermiddelen
Van #rotschool naar #topschool @socialemedia
Eindelijk een social media-protocol in het onderwijs!?
Leerkrachten en docenten hebben voorbeeldfunctie bij gebruik van Social Media
Communiceren met leerlingen en ouders via Social Media
Social media in het onderwijs
Enquête sociale media en onderwijs
De leraar centraal bij onderwijsinnovaties
En nu online – Social media voor professionals, organisaties en facilitatoren
@DeStudentcoach
De hakken in het zand
Lente in het onderwijs

Was je niet in de gelegenheid om mee te doen met de discussie, maar heb je wel een standpunt hier over? Reageer dan op dit blog of via de LinkedIn-groep De toekomst voor onderwijs en ICT.
Heb je zelf een suggestie voor een interessant discussie-onderwerp? Mail naar discussiedinsdag@gmail.com om het door te geven. Op discussiedinsdag.yurls.net vind je alle tijdens de discussie genoemde linkjes en ook die van alle voorgaande discussies.

Aan deze discussie deden de volgende Tweeps mee:
@rinusd, @Netwijs , @GuusBouwhuis71 , @pietvsz , @Sjaboepaan , Boupas , @Marathonkeje , @RJoch , @onderwijslente , @JaapSoft , @Wiswijzer2 , @JeroenGerth

Volgende week weer een nieuwe discussie over een nieuw onderwerp!
#netwijs Discussie Dinsdag: elke dinsdag tussen 12.00 uur en 13.00 uur op Twitter. Discussieer mee over Onderwijs en ICT!

Autisten digitaal culinair op stap?

Afgelopen week kreeg ik het boek ‘Duidelijk koken met Sandra’ onder ogen. Het is een duidelijk en gestructureerd kookboek voor mensen met autisme. Voordat ik in ga op de link met onderwijs en met ICT eerst aandacht voor het boek zelf.

Sandra Cornelissen, de auteur, is hulpverlener en geeft kookles aan mensen met een stoornis in het autistisch spectrum. Bij elk van de 10 recepten wordt in kleine stapjes uitgelegd wat je nodig hebt, welke handelingen en achtereenvolgens nodig zijn en hoe het gerecht geserveerd kan worden. Het hele proces van de benodigde boodschappen tot en met het eindresultaat wordt weergegeven in pictogrammen en foto’s, ondersteund met korte zinnen. De duidelijke, gestructureerde en visueel ondersteunde uitleg maakt het mogelijk dat mensen met autisme of een andere beperking zelfstandig aan de slag kunnen in de keuken.

Hoewel de recepten in de praktijk zijn uitgeprobeerd en waar nodig aangepast, zal in sommige gevallen nog wel enige begeleiding nodig zijn om de werkwijze eigen te maken. En ook om de gebruikte foto’s te relativeren. Visuele ondersteuning met foto’s kan bij sommige autisten alsnog ervoor zorgen, dat ze de foto ‘letterlijk’ nemen en bijvoorbeeld op zoek gaan naar het op de foto getoonde bord of vergiet en deze dan wellicht niet kunnen vinden, omdat de eigen borden of het eigen vergiet er anders uit ziet. Bij pictogrammen is dat risico er vaak niet.

De gekozen gerechten zijn gevarieerd, maar zullen mogelijk niet iedereen aanspreken in de doelgroep. Dit als kleine kanttekening. Wellicht een tip voor deel 2! Het doet niets af aan het feit, dat het een uitstekend hulpmiddel is, waarmee mensen met autisme of een andere beperking zelfstandig aan de slag kunnen en ze meer op eigen benen laat staan!

Voor het onderwijs is het ook een prima boek om te gebruiken tijdens kooklessen. Kinderen kunnen hier prima mee uit de voeten zonder veel begeleiding. Een aanrader dus!

En dan de link met ICT. Bij het zien van het boek moest ik denken aan de website Sociaal op Stap, dat onlangs tijdens de IPON2011 de IPON-stimulerings-award won. Op deze website zijn stappenplannen voor mensen met autisme te downloaden, die uitleggen wat je in sociale situaties moet doen en wat er van je verwacht wordt. Deze stappenplannen zijn ook te bewerken om ze aan te passen aan de eigen situatie. Er is ook een Smartphone-app van Sociaal op Stap, waarmee de stappenplannen bekeken kunnen worden en dus ook altijd bij de hand zijn.

Op een dergelijke manier zouden ook de recepten uit ‘Duidelijk koken met Sandra’ op een handige manier gedigitaliseerd kunnen worden, waardoor ze aanpasbaar zijn en snel bij de hand via een smartphone-app. Alle picto’s, foto’s en bijbehorende teksten zouden in een database verzameld kunnen worden, zodat je als gebruiker ook je eigen recepten kunt samenstellen. Daarbij zou je de database wellicht kunnen aanvullen met eigen foto’s en teksten. Door een koppeling met bijvoorbeeld Appie, de app van een bekende supermarktketen, zou ook meteen een boodschappenlijstje samengesteld kunnen worden.

Zo helpen we mensen met autisme niet alleen sociaal op stap, maar ook culinair op stap en ontdekken we wellicht nog heel wat verborgen talenten!

Naar aanleiding van: Cornelissen, S. (2011). Duidelijk koken met Sandra, Amsterdan: SWP